Fort Everdingen - Historie

Functie van het fort

Fort Everdingen functioneerde binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie samen met Fort Honswijk aan de overzijde van de Lek als afsluitende verdediging van het Lekacces; als verdediging van hoger gelegen terreinstroken aan de oostzijde en als beveiliging van nabijgelegen inundatiewerken

De onderdelen van het fort

Fort: ronde bomvrije toren met aangeaarde contrescarpgalerij, torengracht, aarden wallen met bastions, fortgracht, bomvrije gebouwen (remises, kazerne), betonnen schuilplaatsen, loodsen.
Inundatiemiddelen: inlaatsluis aan de Lek, toeleidingskanaal, fortgracht met beersluis, damsluis, inundatiekanaal.
Restanten in de directe omgeving: nevenbatterijen aan de westzijde van de Diefdijk (1879), loopgraven/infanteriestelling aan de oostzijde in de uiterwaard (1914-1918, 1939/'40), infanteriestelling aan de oostzijde van de Diefdijk (1939-1940).
Batterij boven op de toren: het terreplein ligt op 11.35 m; de borstering is 5 m breed en 37 m lang; de vuurlijn ligt op 18.15 m NAP.
Borstweringen fortwal: dikte: 5,5 tot 10 meter; hoogte oorspronkelijk 8,9 m. NAP, later verhoogd met 50 - 80 cm. De vuurlijn ligt op 9,5 en 11,1 m. NAP. Borstweringen frontcourtine bij de 4 emplacementen bekleed met gefundeerde puinmuren, bekleed met 0,5 m beton, hoogte 1 meter. In de muur per emplacement twee munitienissen in de muur.
Gronddepot: in rechter keelbastion, t.b.v. tijdelijke blindering.
Grachten: de torengracht is 24 m lang en 4 m breed. Breedte van de fortgracht is 30 m. Breedte toeleidings-inundatiekanaal ca. 55 m.

De bestemming van de gebouwen

Toren
- Kelderverdieping: o.a. manschappen verblijven, strafkamer, keuken met regenbak, bakkerij, regenbak, zespersoons privaat, magazijn voor levensmiddelen en magazijn artillerie.
- Begane grond: wachtlokaal, officiers- en onderofficiersverblijf, keuken officieren met pomp, manschappen verblijven, trappenportaal, zespersoons privaat.
- Bovenverdieping: apotheek, ziekenzaal voor 8 personen, verblijven officieren, onderofficieren en manschappen.
Contrescarpgalerij
De vele ruimtes in dit aangeaarde, halfrondlopende gebouw bestonden ondermeer uit ruimtes voor de huisvesting van manschappen, commandant, officieren en onderofficieren; een ruimte voor de wasvrouw, twee hoofdmunitiemagazijnen, een laboratorium, een cantine, een keuken met fornuis, pomp en regenbak, het bureel telegrafie en een privaat met afscheiding voor officieren, onderofficieren.
Bomvrije gebouwen op de oostelijke bastions
- Benedenverdieping: officiers wachtlokaal, 4 hoofdmunitiemagazijnen, een vulplaats, hijsplaats en schuilplaats.
- Bovenverdieping: een schuilplaats en 2 kanonremises voor totaal 6 kanonnen, een hijstoestel en munitienissen.
- Tussenverdieping: 3 bergplaatsen voor levensmiddelen.

Bezetting manschappen 1880

infanterie: 5 officieren en 260 manschappen
artillerie: 4 officieren en 97 manschappen
genie: 1 officier en 2 manschappen
Totaal 10 officieren en 359 manschappen, 'benevens een plaatselijk adjudant, een officier van gezondheid, 2 hospitaalsoldaten en 2 waschvrouwen'.

Bewapening 1880 en 1907

De artilleriebewapening bestaat volgens de armeringsstaat uit 4 kanons van 15 cm L,, 6 kanons van 12 cm K.A., 12 houwitsers 15 cm, 2 mortieren 29 cm, 4 mortieren 20 cm en 6 coehoormortieren.

Beplantingen 1880

In de binnenruimte van het fort staan 121 iepen. Op de taluds van de gronddekkingen van twee gebouwen, op die van enkele traversen en op het plongée van de infanterie borstweringen staan hagen van Virginische kers, 220 m lang. Op het buitentalud van de borstwering staat een strook wilgenhakhout, 535 m lang. Op de berm een doornen haag, lang 1210 m; een rij hakhout, lang 845 m, 24 knotwilgen en 180 schietwilgen. Buiten de gracht van het fort staan 183 schietwilgen, 108 populieren, 84 iepenbomen, 681 m wilgenhakhout en 1200m2 wilgenhakhout (bij het rietgat aan de Zuidwest zijde). In de tuin van de fortwachter staan enkele vruchtbomen en struiken

Beknopte bouwgeschiedenis

1842-1845 sloop boerderij(en), omlegging Lekdijk, aanleg aardwerken wallen met bastions (gebastioneerd tracé) o.l.v. 1ste luit.ing. Niland Bannier en 2de luit.ing. Klijnsma.
1845-1847 bouw van de ronde bakstenen bomvrije toren met gracht en ophaalbrug; o.l.v. 1ste luit.ing. Niland. Bannier en luit.ing. Van Assendelft de Coningh. Uitvoering aannemer De Jong uit Gorinchem. Steenlegging begane grond in 1846 door A.H. Muschart. De toren is 19 m hoog, gefundeerd op 1356 palen van o.a. 18 m lang. De muren op de begane grond aan de oostzijde zijn 3,21 m dik, op de eerste verdieping 2,90 m en aan de westzijde 1,76 m. De doorsnede van de toren is ca. 40 meter.
1861 dak boven de centrale lucht- en lichtkoker van de toren.
1874 verbeteringen aan het fort: contrescarp galerij o.l.v. kapt.ing. Van Canter Cremer en 1ste luit. Ing. Van Schermbeek.
1875 aansluiting met Lekdijk oostzijde vervangen door een stenen sluisbeer; een voor het fort gelegen wapenplaats werd geslecht; o.l.v. 1ste luit.ing. Van Schermbeek en 2de luit.ing. Koolemans Beijnen.
1877 twee bomvrije gebouwen (remises en schuilplaatsen), gefundeerd op 318 palen van 11 meter. Een blindeerbare wachterswoning (muren 0,78 cm dik) en twee artillerieloodsen; o.l.v. kapt.ing. Van Schermbeek en 1ste luit.ing. Nieszen en later 2de luit.ing. Mijsberg
1880-1881 voltooiing verbetering ‘der Stelling van Everdingen’, o.a. wijzing van de plongées en emplacement en maken van de borstweringsmuren; o.l.v. 2de luit.ing. Mijsberg.
1881 en 1882, , o.a. loods geniemateriaal, palisadenkap, houten beschotten, britsen in toren en contrescarpgalerij.
1883 verbetering ventilatie en waterdichtheid gebouwen.
1884 ijzeren afrastering in de keel van het fort.
1887 ophogen van de omgelegde Diefdijk.
1890 verbeteren verlichting van de lokalen in de toren.
1898 gebouw B2: verzwaren steunvleugelmuur bovenverdieping, verlengen bekledingsmuur, verhogen en verzwaren van de gronddekking.
1899 verbeteren afrastering tussen toren en contrescarpgalerij; afbreken van de ophaalbrug over torengracht en dempen gedeelte torengracht.
1905-1906 verbeteren drinkwatervoorziening: aanbrengen welpijp (diepte 16,50 m) en pompinrichting in de toren, wijziging regenbakken en afleiding via druipkokers naar de fortgracht.
1907 wijzigen houten bekledingen; maken van munitienissen; enige wijzigingen in het aardwerk.
1914/’18 infanteriestelling oostelijk in de uiterwaard voor het fort, met loopgraven in ophoging en betonnen groepsschuilplaatsen type 1918/II.
1940 zes betonnen groepsschuilplaatsen type ‘P’.



Prentbriefkaart Functie van het fort Fort Everdingen functioneerde binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie samen met Fort Honswijk aan de overzijde van de Lek als afsluitende verdediging van het Lekacces; als verdediging van hoger gelegen terreinstroken aan de oostzijde en als beveiliging van nabijgelegen inundatiewerken De onderdelen van het fort Fort: ronde bomvrije toren met aangeaarde contrescarpgalerij, torengracht, aarden wallen met bastions, fortgracht, bomvrije gebouwen (remises, kazerne), betonnen schuilplaatsen, loodsen. Inundatiemiddelen: inlaatsluis aan de Lek, toeleidingskanaal, fortgracht met beersluis, damsluis, inundatiekanaal. Restanten in de directe omgeving: nevenbatterijen aan de westzijde van de Diefdijk (1879), loopgraven/infanteriestelling aan de oostzijde in de uiterwaard (1914-1918, 1939/'40), infanteriestelling aan de oostzijde van de Diefdijk (1939-1940). Batterij boven op de toren: het terreplein ligt op 11.35 m; de borstering is 5 m breed en 37 m lang; de vuurlijn ligt op 18.15 m NAP. Borstweringen fortwal: dikte: 5,5 tot 10 meter; hoogte oorspronkelijk 8,9 m. NAP, later verhoogd met 50 - 80 cm. De vuurlijn ligt op 9,5 en 11,1 m. NAP. Borstweringen frontcourtine bij de 4 emplacementen bekleed met gefundeerde puinmuren, bekleed met 0,5 m beton, hoogte 1 meter. In de muur per emplacement twee munitienissen in de muur. Gronddepot: in rechter keelbastion, t.b.v. tijdelijke blindering. Grachten: de torengracht is 24 m lang en 4 m breed. Breedte van de fortgracht is 30 m. Breedte toeleidings-inundatiekanaal ca. 55 m. De bestemming van de gebouwen Toren - Kelderverdieping: o.a. manschappen verblijven, strafkamer, keuken met regenbak, bakkerij, regenbak, zespersoons privaat, magazijn voor levensmiddelen en magazijn artillerie. - Begane grond: wachtlokaal, officiers- en onderofficiersverblijf, keuken officieren met pomp, manschappen verblijven, trappenportaal, zespersoons privaat. - Bovenverdieping: apotheek, ziekenzaal voor 8 personen, verblijven officieren, onderofficieren en manschappen. Contrescarpgalerij De vele ruimtes in dit aangeaarde, halfrondlopende gebouw bestonden ondermeer uit ruimtes voor de huisvesting van manschappen, commandant, officieren en onderofficieren; een ruimte voor de wasvrouw, twee hoofdmunitiemagazijnen, een laboratorium, een cantine, een keuken met fornuis, pomp en regenbak, het bureel telegrafie en een privaat met afscheiding voor officieren, onderofficieren. Bomvrije gebouwen op de oostelijke bastions - Benedenverdieping: officiers wachtlokaal, 4 hoofdmunitiemagazijnen, een vulplaats, hijsplaats en schuilplaats. - Bovenverdieping: een schuilplaats en 2 kanonremises voor totaal 6 kanonnen, een hijstoestel en munitienissen. - Tussenverdieping: 3 bergplaatsen voor levensmiddelen. Manschappenverblijf Bezetting manschappen 1880 infanterie: 5 officieren en 260 manschappen artillerie: 4 officieren en 97 manschappen genie: 1 officier en 2 manschappen Totaal 10 officieren en 359 manschappen, 'benevens een plaatselijk adjudant, een officier van gezondheid, 2 hospitaalsoldaten en 2 waschvrouwen'. Bewapening 1880 en 1907 De artilleriebewapening bestaat volgens de armeringsstaat uit 4 kanons van 15 cm L,, 6 kanons van 12 cm K.A., 12 houwitsers 15 cm, 2 mortieren 29 cm, 4 mortieren 20 cm en 6 coehoormortieren. Beplantingen 1880 In de binnenruimte van het fort staan 121 iepen. Op de taluds van de gronddekkingen van twee gebouwen, op die van enkele traversen en op het plongée van de infanterie borstweringen staan hagen van Virginische kers, 220 m lang. Op het buitentalud van de borstwering staat een strook wilgenhakhout, 535 m lang. Op de berm een doornen haag, lang 1210 m; een rij hakhout, lang 845 m, 24 knotwilgen en 180 schietwilgen. Buiten de gracht van het fort staan 183 schietwilgen, 108 populieren, 84 iepenbomen, 681 m wilgenhakhout en 1200m2 wilgenhakhout (bij het rietgat aan de Zuidwest zijde). In de tuin van de fortwachter staan enkele vruchtbomen en struiken Beknopte bouwgeschiedenis 1842-1845 sloop boerderij(en), omlegging Lekdijk, aanleg aardwerken wallen met bastions (gebastioneerd tracé) o.l.v. 1ste luit.ing. Niland Bannier en 2de luit.ing. Klijnsma. 1845-1847 bouw van de ronde bakstenen bomvrije toren met gracht en ophaalbrug; o.l.v. 1ste luit.ing. Niland. Bannier en luit.ing. Van Assendelft de Coningh. Uitvoering aannemer De Jong uit Gorinchem. Steenlegging begane grond in 1846 door A.H. Muschart. De toren is 19 m hoog, gefundeerd op 1356 palen van o.a. 18 m lang. De muren op de begane grond aan de oostzijde zijn 3,21 m dik, op de eerste verdieping 2,90 m en aan de westzijde 1,76 m. De doorsnede van de toren is ca. 40 meter. 1861 dak boven de centrale lucht- en lichtkoker van de toren. 1874 verbeteringen aan het fort: contrescarp galerij o.l.v. kapt.ing. Van Canter Cremer en 1ste luit. Ing. Van Schermbeek. 1875 aansluiting met Lekdijk oostzijde vervangen door een stenen sluisbeer; een voor het fort gelegen wapenplaats werd geslecht; o.l.v. 1ste luit.ing. Van Schermbeek en 2de luit.ing. Koolemans Beijnen. 1877 twee bomvrije gebouwen (remises en schuilplaatsen), gefundeerd op 318 palen van 11 meter. Een blindeerbare wachterswoning (muren 0,78 cm dik) en twee artillerieloodsen; o.l.v. kapt.ing. Van Schermbeek en 1ste luit.ing. Nieszen en later 2de luit.ing. Mijsberg 1880-1881 voltooiing verbetering ‘der Stelling van Everdingen’, o.a. wijzing van de plongées en emplacement en maken van de borstweringsmuren; o.l.v. 2de luit.ing. Mijsberg. 1881 en 1882, , o.a. loods geniemateriaal, palisadenkap, houten beschotten, britsen in toren en contrescarpgalerij. 1883 verbetering ventilatie en waterdichtheid gebouwen. 1884 ijzeren afrastering in de keel van het fort. 1887 ophogen van de omgelegde Diefdijk. 1890 verbeteren verlichting van de lokalen in de toren. 1898 gebouw B2: verzwaren steunvleugelmuur bovenverdieping, verlengen bekledingsmuur, verhogen en verzwaren van de gronddekking. 1899 verbeteren afrastering tussen toren en contrescarpgalerij; afbreken van de ophaalbrug over torengracht en dempen gedeelte torengracht. 1905-1906 verbeteren drinkwatervoorziening: aanbrengen welpijp (diepte 16,50 m) en pompinrichting in de toren, wijziging regenbakken en afleiding via druipkokers naar de fortgracht. 1907 wijzigen houten bekledingen; maken van munitienissen; enige wijzigingen in het aardwerk. 1914/’18 infanteriestelling oostelijk in de uiterwaard voor het fort, met loopgraven in ophoging en betonnen groepsschuilplaatsen type 1918/II. 1940 zes betonnen groepsschuilplaatsen type ‘P’.
	Home Sitemap Contact Colofon Disclaimer